Luc Goutry pleit ervoor om de bescherming van personen meer op maat te laten gebeuren. De administratie moet ondersteunend zijn, geen onnodige hindernis. Zijn pleidooi is drievoudig:

1. Maak meer gebruik van het bijstandsregime, zodat mensen die nog veel zelf kunnen, hun zelfstandigheid behouden.
2. Zorg voor een eenvoudigere en toegankelijkere verslaggeving voor familiale bewindvoerders.
3. Behoud de keuze tussen papieren en digitale verslaggeving, zodat ouders die minder digitaal vaardig zijn, niet onnodig worden benadeeld. Maakt daarnaast het  Centraal Register voor de Bescherming van de Personen (CRBP) gebruiksvriendelijker.

Het doel is niet om de controle af te schaffen. Het doel is om de administratie redelijk en werkbaar te maken, zonder de bescherming van de persoon in gevaar te brengen.

1. Wat is het bijstandsregime? En waarom wordt bijstand zo weinig gebruikt?

Het bijstandsregime is een minder verregaande vorm van bescherming voor een meerderjarige die hulp nodig heeft bij bepaalde beslissingen of handelingen.

Het uitgangspunt is dat iemand zoveel mogelijk zelf de controle over zijn of haar leven behoudt. De bewindvoerder neemt dus niet zomaar alles over, maar helpt waar nodig.

Een voorbeeld: een meerderjarig persoon kan veel zaken zelf regelen, maar heeft hulp nodig bij het afsluiten van een belangrijk contract. Bijstand betekent dat de persoon zelf de handeling stelt en dat de bewindvoerder helpt om die juridisch correct te laten verlopen.

Bij vertegenwoordiging ligt dat anders: daar treedt de bewindvoerder in de plaats van de beschermde persoon op voor de handelingen waarvoor vertegenwoordiging is opgelegd.

Het principe is dus: niet meer bescherming opleggen dan nodig is.

Het bijstandsregime wordt echter in de praktijk nauwelijks toegepast. In een rapport uit 2013 blijkt dat bijstand in slechts 1,5% van de gevallen werd uitgesproken. Ook had 95% van de bevraagde professionele bewindvoerders er nog nooit mee gewerkt. Er is dus dringend nood aan meer bekendmaking.

2. Eenvoudige en toegankelijke verslaggeving voor ouders-bewindvoerders

De wet biedt vrederechters de mogelijkheid om de verslaggevingsverplichtingen van ouders die optreden als bewindvoerder over hun meerderjarig kind te versoepelen.Het doel hiervan is de administratieve lasten voor ouders te verminderen, rekening houdend met hun concrete gezinssituatie en de zorg voor hun kind. De vrederechter kan onder meer beslissen over de inhoud, de frequentie en de wijze waarop de verslagen worden ingediend.

In de praktijk wordt deze vereenvoudiging niet vaak toegestaan. Sommige vrederechters staan een beperkt verslag toe, terwijl anderen vasthouden aan een gedetailleerde jaarlijkse verantwoording. Er is nood aan een duidelijker en uniformer wettelijk kader dat een evenwicht biedt tussen vertrouwen in ouders-bewindvoerders, administratieve vereenvoudiging en voldoende rechterlijke controle. Maatwerk blijft belangrijk, maar de toepassing van de regels verschilt momenteel sterk per vredegerecht.

In bijlage vind je een modelbrief om een vereenvoudigd verslag aan te vragen.

3. Behoud van de keuze tussen papier en digitaal, zodat ouders niet onnodig worden benadeeld omdat zij minder digitaal vaardig zijn.

Familiale bewindvoerders, bijvoorbeeld ouders die bewindvoerder zijn over hun meerderjarige zoon of dochter kunnen kiezen om hun periodieke verslagen op papier in te dienen of het digitale Centraal Register voor de Bescherming van de Personen (CRBP) te gebruiken.

Die keuze is belangrijk. Niet iedereen kan gemakkelijk met digitale systemen werken. Bovendien gebruiken ouders het systeem doorgaans maar één keer per jaar, terwijl professionele bewindvoerders er veel vaker mee werken. Het digitale systeem vraagt bovendien meer informatie dan het wettelijk modelverslag voorschrijft. Daardoor kan iets dat bedoeld is om het werk eenvoudiger te maken, voor ouders juist extra administratie opleveren. Sommige familiale bewindvoerders ervaren druk om uitsluitend digitaal te werken. Er zijn zelfs gevallen waarin ouders hun taak als bewindvoerder verloren omdat ze problemen hadden met het digitale systeem.

De manier waarop iemand verslag uitbrengt, mag niet worden verward met de kwaliteit van de zorg die hij of zij verleent. Een ouder kan zijn of haar kind uitstekend begeleiden en het vermogen zorgvuldig beheren, maar toch moeilijkheden ondervinden met een digitaal platform of uitgebreide administratieve formulieren.

Conclusie

Er is nood aan een duidelijker en uniformer wettelijk kader dat een evenwicht biedt tussen vertrouwen in ouders-bewindvoerders, administratieve vereenvoudiging en voldoende rechterlijke controle. Maatwerk blijft belangrijk, maar de toepassing van de regels verschilt momenteel sterk per vredegerecht.

Bart Vertriest (naar Luc Goutry)