Geachte Minister Crevits,

Graag willen we U tijdens deze ‘warmste’ week uitnodigen op de slaapkamer van onze dochter Ann in haar voorziening te Wijchmaal-Peer. Ze slaapt op enkel km van de plaats waar op 25 juli 2019 de warmste temperatuur ooit in België gemeten : 40,6 graden in thermometer-hut, haar kamer was toen eerder een zweethut.

Want haar slaapkamer is gelegen in een ruim 15-tal jaar geleden gerenoveerd paviljoen, met VIPA subsidies. Alles goed geïsoleerd, met dubbel glas en screens. Ramen kunnen enkel op kiepstand, niet verder owv veiligheid. Haar kamer is op het eerste verdiep, heeft de ganse namiddag zon op de ramen en ze zit onder een ‘plat’ dak waar de zon de ganse dag op schijnt.

Enkele weken terug was het er bij slaaptijd 33 graden warm. Dat is NIET goed.

Volgens Prof. Dr. Johan Verbraecken, slaapexpert aan het UZA, wordt dan de nachtrust ernstig verstoord. Volgens hem is 24 graden ideaal.

De hitte adviezen van de Vlaamse Overheid helpen hen ook niet vooruit. Verluchten op koele momenten is niet zomaar mogelijk. Er zijn in zo’n voorziening trouwens nergens koele ruimtes. En de bewoners gaan immers tussen 20u en 21u naar bed zodat de begeleiding rond 21u15 naar huis kan. Door de zomertijd is het dan nog heel warm.

Als gebruikersraad hebben we dit al vaak tevergeefs aangekaart, want de reglementering zou een actieve koeling onmogelijk maken. Zo kregen we ooit een document van 2002 (Evaluatiecriteria ecologisch bouwen – Min. Mieke Vogels) waarin onomwonden staat:

Ondertussen is de tekst dan misschien wel aangepast, de houding van het VIPA blijft van dezelfde strekking. Ze zijn gefixeerd op het realiseren van laag energetische woningen. Zoveel mogelijk (drie)dubbele beglazing, screens, overstekend dak. Ze gaan er dan – nogal gemakkelijk – van uit de temperatuur nooit boven de 25,5 graad komt, wat de max temperatuur in Nederlandse zorgvoorzieningen is.

Bovendien denk ik dat het VIPA vergeet dat er in zo’n tehuizen ook mensen leven en dat die ook warmte afgeven, zo’n 100 Watt. 12 bewoners en 2 begeleiders produceren evenveel warmte als een haardroger ! Tel daarbij nog de vaatwasser, de wasmachine, de droogkast, de TV(s), 12 badmomenten … en het wordt duidelijk dat er in het gebouw ook veel warmte wordt geproduceerd. Door het gebrek aan actieve koeling kan die warmte niet afgevoerd worden en zorgt dat voor extra opwarming.

Maar in tegenstelling tot Nederland, wordt er geen actieve koeling voorzien. Zodat er geen enkele mogelijkheid is om de temperatuur op die extreem warme dagen te verlagen. En dat is jammer.

Warmte sijpelt binnen in woningen zoals water in een schip. Men kan alles doen om het buiten te houden, maar dat is onmogelijk. En daarom voorziet men schepen van pompen om – in geval van nood – dat water ook effectief buiten te pompen.
In analogie zou men ook actieve koeling moeten voorzien om ingeval van oververhitting, de warmte ook effectief naar buiten te kunnen ‘pompen’.

We zien dat een aantal ouders een mobiele airco kopen en die op de slaapkamer van zoon/dochter zetten. Dat lijkt koude lucht af te geven, maar als ingenieur weet ik dat het niet efficiënt werkt en onnodig veel energie verbruikt. En als ouders maken we ons ook zorgen … wat met bewoners die geen ouders meer hebben of die het niet kunnen betalen ?

Ons pleidooi is dat de Vlaamse overheid voor nieuwe gebouwen een actieve koeling verplicht die verder gaat dan koeling via ventilatie of ‘voerverwarming’. Dat is onvoldoende én bovendien is er op slaapkamers nooit vloerverwarming. Het systeem moet de 25,5 graden kunnen garanderen, ook op warme dagen en met volle bezetting.

Daarom pleiten we als ouders voor dat U de richtlijnen ter zake laat aanpassen. Dat men onmiddellijk bij elke nieuwbouw een soort Centrale-Airconditioning voorzien met een automatische regeling omdat de meeste bewoners een apart systeem niet zelfstandig kunnen gebruiken. Dat zou de kostprijs van nieuwbouw met 1 of 2% duurder maken, maar ongelooflijk veel comfort bieden. En ons gemoedsrust bieden.

Voor de bestaande gebouwen zou er snel een wettelijke verplichting moeten komen op de temperatuur in de leefgroepen en op de slaapkamers effectief te verlagen tot 25,5%.

En ja, U en uw administratie mogen echt wel gerust zijn hoor, met deze prijzen voor de elektriciteit zal de airco enkel gebruikt worden wanneer het echt nodig is.

En hoe aangenaam zo’n centrale airconditioning werkt, kunnen U en uw medewerkers trouwens zelf elke dag ondervinden in het Ellipsgebouw. Ons inziens zou het niet meer dan passend zijn om te zorgen dat ook uw tienduizenden medewerkers ‘op de vloer’ in een aangenaam klimaat mogen werken. Ook op warme dagen.

Onze droom is dat alle gebruikers comfortabel kunnen leven, zonder onderscheid in hun mogelijkheden. Dat vinden wij als ouders belangrijk. En daar willen wij ons nu voor inzetten zodat wij onze kinderen ‘later’ gerust in uw handen kunnen achterlaten.

Wanneer zou het U passen om eens naar de zweethut/slaapkamer van onze dochter te komen? Wij zorgen alvast voor een verfrissend drankje!

Met vriendelijke groeten,

Marc Van Gestel - 0495/52.55.55 - Woordvoerder VNKO.be - Vlaams Netwerk Kritische Ouders